कांग्रेसको आन्तरिक लोकतन्त्रमाथि महेन्द्र इसरको प्रश्न : सप्तरीमा चुनाव होइन, ‘सेलेक्सन’ भएको आरोप

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनअन्तर्गत सप्तरीमा क्षेत्रीय प्रतिनिधि तथा महाधिवेशन प्रतिनिधि छनोटका क्रममा आन्तरिक लोकतन्त्र कमजोर पारिएको आरोप युवा नेता महेन्द्र इसरले लगाएका छन्। निर्वाचनमार्फत नेतृत्व चयन हुनुपर्नेमा नेताहरूले भागबन्डा र दबाबका आधारमा उम्मेदवार तय गरेको उनको आरोप छ।

कांग्रेसको विशेष महाधिवेशनमा गगन थापाले दिएको ‘नेपाली कांग्रेस लास र दासहरूको पार्टी होइन’ भन्ने अभिव्यक्तिबाट आफू प्रभावित भएको उल्लेख गर्दै इसरले पार्टीभित्रको परिवर्तन र पुस्तान्तरणको अपेक्षा गरे पनि जिल्लास्तरमा पुरानै प्रवृत्ति दोहोरिएको बताएका छन्।

इसरका अनुसार उनी नेपाली कांग्रेसको १४औँ महाधिवेशनबाट २२ वर्षको उमेरमा क्रियाशील सदस्य बनेका थिए। नेपाल विद्यार्थी संघमा विभिन्न एकाइको सभापतिलगायत जिम्मेवारी सम्हाल्दै केन्द्रीय सदस्यसमेत बनेका उनी १५औँ महाधिवेशनमा युवा खुला क्लस्टरबाट महाधिवेशन प्रतिनिधि बन्न इच्छुक थिए।

उनले सप्तरीमा शेरबहादुर देउवा पक्षसँग निकट मानिएका दिनेशकुमार यादवको समूह र शेखर–गगन पक्षसँग निकट मानिएको रामदेव साहको समूहले १५औँ महाधिवेशनमा गगन थापालाई समर्थन गरेको देखिएको बताएका छन्। तर, नेतृत्व परिवर्तनको समर्थन गरे पनि स्थानीय तहमा व्यवहार परिवर्तन नभएको उनको दाबी छ।

वडाबाटै अन्याय भएको इसरको आरोप

इसरका अनुसार असोज ३ गते वडा अधिवेशनका क्रममा आफूलाई ३५ वर्षमुनिको युवा खुला कोटाबाट क्षेत्रीय प्रतिनिधि बनाउने आश्वासन दिइएको थियो। तर, अधिवेशन लम्बिँदै जाँदा आफ्नो नाम हटाएर अर्को व्यक्तिलाई समावेश गरिएको उनले बताएका छन्।

पछि निर्वाचन अधिकृतसँग सम्पर्क गरी आफूले विरोध जनाएपछि खाली रहेको स्थानमा आफ्नो नाम समावेश गरिएको उनको भनाइ छ। उक्त घटनाले आफूलाई परिवर्तनको अपेक्षा गरिएको पार्टीभित्रै अन्याय भएको महसुस गराएको उनले उल्लेख गरेका छन्।

उनले सप्तरी–३ अन्तर्गतका विभिन्न पालिकामा नेतृत्व चयनका क्रममा लोकतान्त्रिक प्रतिस्पर्धाभन्दा सहमति र भागबन्डालाई प्राथमिकता दिइएको आरोपसमेत लगाएका छन्।

उम्मेदवारी फिर्ता लिन दबाब दिएको दाबी

इसरले महाधिवेशन प्रतिनिधिको ३५ वर्षमुनिको युवा खुला क्लस्टरबाट उम्मेदवारी दिएपछि विभिन्न नेताहरूले फिर्ता लिन दबाब दिएको बताएका छन्। आफूले उम्मेदवारी फिर्ता नलिने अडान राखेपछि अर्को महाधिवेशनमा क्रियाशील सदस्यता नै काटिदिनेसम्मका धम्की आएको उनको दाबी छ।

आफू अध्ययनका सिलसिलामा काठमाडौं बस्ने भएकाले चुनावमा गए जमानत जफत गराइदिने चेतावनीसमेत दिइएको उनले बताएका छन्। तर, हार्न तयार भए पनि लोकतान्त्रिक प्रक्रियाबाट पछि नहट्ने अडान राखेको उनको भनाइ छ।

उनका अनुसार सुरुमा मतदान गराउने तयारी गरिएको थियो र उम्मेदवारहरूलाई क्रमसंख्या पनि दिइएको थियो। आफूलाई क्रमसंख्या ३ दिइएको भन्दै उनले मतदातासँग समर्थन माग्नसमेत थालेका थिए।

तर, मतदानको दिन विभिन्न चरणमा सहमतिको प्रयास गरिएको र आफूले पटक–पटक मतदान गराउन आग्रह गर्दा पनि सुनुवाइ नभएको इसरको आरोप छ।

‘चुनावबाट हार्न तयार थिएँ, तर चुनाव नै हुन दिइएन’

इसरका अनुसार मतदानका लागि तोकिएको स्थानमा बिहानैदेखि तयारी भइरहेको थियो। तर, युवा खुला क्लस्टरबाहेकका पदमा सहमति भएको भन्दै निर्वाचन प्रक्रिया अघि बढाइएन। युवा खुला क्लस्टरमा पनि सहमति गराउने प्रयास भए पनि आफू उम्मेदवारी फिर्ता लिन तयार नभएको उनले बताएका छन्।

उनले साँझ पर्दै जाँदा मतदानको वातावरण असहज बनेको र आफूलाई घेरेर उम्मेदवारी फिर्ता लिन बाध्य पारिएको आरोप लगाएका छन्। दबाब सिर्जना गरेर लिइएको हस्ताक्षरका आधारमा आफ्नो उम्मेदवारी फिर्ता गराइएको उनको दाबी छ।

‘चुनावबाट हार्न तयार थिएँ, तर चुनाव नै हुन दिइएन’ भन्ने आशय व्यक्त गर्दै इसरले लोकतान्त्रिक पार्टीभित्र प्रतिस्पर्धाबाट डराउने प्रवृत्तिले पार्टीको भविष्य कमजोर बनाउने बताएका छन्।

५५–४५ को भागबन्डा भएको आरोप

इसरले घटनापछि आफूले जिल्लामा दुवै समूहबीच ५५–४५ को भागबन्डा भएको जानकारी पाएको बताएका छन्। उनका अनुसार आफूलाई उक्त भागबन्डामा समावेश नगरिएकाले निर्वाचन हुन नदिइएको थियो।

उनले आफू बाहेकका दुई उम्मेदवार पहिल्यै तय गरिएको र निर्वाचनमार्फत परिणाम आफ्नो पक्षमा नआउने सम्भावना देखेपछि सहमतिको नाममा प्रतिस्पर्धा रोकिएको आरोप लगाएका छन्। जिल्लाको भागबन्डामा केन्द्रका एक महामन्त्रीले समेत आफ्नो निकट व्यक्तिलाई समावेश गराउन सफल भएको उनको दाबी छ।

यद्यपि, इसरले लगाएका यी आरोपबारे सम्बन्धित जिल्ला नेतृत्व तथा अन्य पक्षको प्रतिक्रिया यस विवरणमा समावेश छैन।

गगन–विश्वलाई जिल्ला तहसम्म परिवर्तन गर्न आग्रह

इसरले गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्माले केन्द्रमा सुरु गरेको परिवर्तनलाई जिल्ला तहसम्म पुर्‍याउनुपर्ने बताएका छन्। केन्द्रमा नेतृत्व परिवर्तन गरेर मात्रै नहुने भन्दै उनले जिल्ला–जिल्लामा आन्तरिक लोकतन्त्रलाई संस्थागत गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

उनका अनुसार पार्टीमा युवालाई अवसर दिने भनिए पनि निर्वाचनबाट नेतृत्व छान्ने वातावरण नबने युवाहरू राजनीतिबाट निराश हुन सक्छन्। उनले आफूले चाहेको पदमा कसलाई ल्याइयो भन्नेभन्दा पनि प्रतिस्पर्धा गर्न पाउने अधिकार कुण्ठित गरिएको विषय मुख्य भएको बताएका छन्।

‘इलेक्सन’बाट गर्न सकिने काम ‘सेलेक्सन’बाट किन गरियो र त्यसको जवाफ कसले दिने भन्ने प्रश्न उठाउँदै इसरले पार्टीभित्र लोकतान्त्रिक अभ्यासलाई कमजोर बनाउने प्रवृत्तिविरुद्ध नेतृत्वले आवाज उठाउनुपर्ने बताएका छन्।

उनले जिल्लास्तरमा आन्तरिक निर्वाचनदेखि डराउने नेताहरूलाई संरक्षण गरेर पार्टी रूपान्तरण सम्भव नहुने उल्लेख गर्दै युवाहरूलाई साथ दिन र नेपाली कांग्रेसलाई जरैदेखि परिवर्तन गर्न गगन थापा तथा विश्वप्रकाश शर्मासँग आग्रह गरेका छन्।