बाढीले क्षति पुर्‍याएका हाइड्रोपावरमा सर्वसाधारणको लगानी सुरक्षित छ?

काठमाडौं । पछिल्लो समय बाढी तथा पहिरोका कारण विभिन्न जलविद्युत् आयोजनामा क्षति पुगेपछि ती आयोजनामा सर्वसाधारणले गरेको लगानीको सुरक्षाबारे चासो बढेको छ।

विपद्का कारण जलविद्युत् आयोजनाका बाँध, सुरुङ, प्रसारण संरचना तथा अन्य पूर्वाधारमा क्षति पुग्दा आयोजना सञ्चालन प्रभावित भएका छन्। यसले आयोजना प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दा तथा सर्वसाधारण लगानीकर्तामा लगानीको अवस्थाबारे प्रश्न उठाएको छ।

आयोजनामा क्षति पुगेकै आधारमा लगानी स्वतः असुरक्षित हुने भन्ने हुँदैन। आयोजनाको बीमा, क्षतिको प्रकृति, पुनर्निर्माणको अवस्था, वित्तीय दायित्व तथा आयोजना सञ्चालनमा फर्किन लाग्ने समयले लगानीमा पर्ने प्रभाव निर्धारण गर्छ।

सम्बन्धित जलविद्युत् कम्पनीहरूले बाढीबाट भएको क्षति, बीमा दाबी तथा आयोजना पुनः सञ्चालनको अवस्थाबारे समय–समयमा जानकारी सार्वजनिक गर्नुपर्ने हुन्छ। लगानीकर्ताले कम्पनीका आधिकारिक सूचना, नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) तथा नियामक निकायबाट जारी विवरणका आधारमा आफ्नो लगानीको अवस्था बुझ्न सक्छन्।

विपद्का कारण उत्पादन रोकिए पनि आयोजना पुनर्निर्माणपछि सञ्चालनमा आउन सक्ने भएकाले तत्कालको क्षतिलाई मात्र आधार बनाएर लगानीको अन्तिम अवस्था निर्धारण गर्न सकिँदैन। कम्पनीको वास्तविक वित्तीय अवस्था र पुनर्निर्माणको प्रगतिका आधारमा मूल्यांकन गर्नुपर्ने हुन्छ।