पशुमाथि क्रूरता : दोषी पक्राउ पर्छन्, कारबाही हुँदैन

काठमाडौं । नेपालमा पशुमाथि हुने क्रूरता र हिंसाका घटना सार्वजनिक भइरहे पनि दोषीमाथि प्रभावकारी कानुनी कारबाही हुन नसकेको गुनासो बढ्दै गएको छ। पशुमाथि कुटपिट, घाइते बनाउने, विष खुवाउने तथा अमानवीय व्यवहार गर्ने घटनामा संलग्न व्यक्तिलाई प्रहरीले पक्राउ गरे पनि धेरैजसो घटनामा त्यसपछि हुने कानुनी प्रक्रिया कमजोर देखिएको सरोकारवालाहरू बताउँछन्।

पशु कल्याणका क्षेत्रमा काम गर्दै आएका अभियन्ताहरूका अनुसार पशुमाथि हुने हिंसालाई गम्भीर रूपमा नलिँदा यस्ता घटना दोहोरिने गरेका छन्। उनीहरूले दोषीलाई कानुनी दायरामा ल्याएर प्रभावकारी कारबाही गर्नुपर्ने माग गर्दै आएका छन्।

नेपालको विद्यमान कानुनले पशुमाथि अनावश्यक पीडा र क्रूर व्यवहार गर्न रोक लगाएको छ। तर कानुन कार्यान्वयन प्रभावकारी नहुँदा पशु हिंसाका घटनामा पीडित पशुले न्याय पाउन नसकेको पशु अधिकारकर्मीहरूको भनाइ छ।

पक्राउपछि अनुसन्धान र कारबाहीको अवस्था के छ?

पशुमाथि क्रूरता भएको उजुरी परेपछि प्रहरीले घटनाको प्रकृति हेरेर संलग्न व्यक्तिलाई नियन्त्रणमा लिने गरेको छ। तर पक्राउपछि मुद्दा अघि बढाउने, प्रमाण संकलन गर्ने र दोषीलाई कानुनी सजाय दिलाउने प्रक्रिया प्रभावकारी हुन नसकेको गुनासो छ।

कतिपय घटनामा सामाजिक सञ्जालमा भिडियो तथा तस्बिर सार्वजनिक भएपछि मात्रै प्रहरीको ध्यान जाने गरेको समेत अभियन्ताहरू बताउँछन्।

कानुन कार्यान्वयनमा प्रश्न

पशु हिंसाका घटनामा कानुनको प्रभावकारी कार्यान्वयन हुन नसक्दा दोषीहरूमा कानुनको डर कम हुने जोखिम रहेको सरोकारवालाहरूको भनाइ छ।

उनीहरूले पशुमाथि हुने क्रूरतालाई सामान्य घटनाका रूपमा नहेरी अनुसन्धान तथा अभियोजन प्रक्रिया प्रभावकारी बनाउनुपर्ने बताएका छन्। साथै पशु कल्याणसम्बन्धी कानुनबारे प्रहरी, स्थानीय तह र सर्वसाधारणलाई थप जानकारी गराउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ।

पशुमाथि हुने हिंसा नियन्त्रणका लागि उजुरीको प्रभावकारी सुनुवाइ, प्रमाण संकलन, अनुसन्धान र कानुनी कारबाहीलाई निरन्तरता दिनुपर्ने पशु अधिकार क्षेत्रमा कार्यरत व्यक्तिहरूको माग छ।

दोषी पक्राउ परेपछि पनि कारबाहीको प्रक्रिया टुंगोमा नपुग्ने अवस्था अन्त्य गर्न सके मात्रै पशुमाथि हुने क्रूरता न्यूनीकरण गर्न सकिने उनीहरूको भनाइ छ।